Door Eva Akerboom

Denk je aan oud en nieuw, dan denk je in Nederland al snel aan vuurwerk. Ieder jaar wordt er in ons land voor miljoenen de lucht in geknald door particulieren. Het is een traditie die nog stamt uit de tijd dat men demonen wilde verjagen; een zeer oud gebruik dus. En of je het leuk vindt of niet, het hoort er nu eenmaal bij. Of kan het ook anders?

Vuurwerk hoort bij oud en nieuw, maar de laatste jaren zijn er veel tegengeluiden te horen. Illegaal vuurwerk kan makkelijk worden geïmporteerd en is vooral in combinatie met de hoge alcoholconsumptie met oud en nieuw zeer gevaarlijk. Dat is natuurlijk ook het geval met legaal vuurwerk als daar niet verantwoord mee omgegaan wordt. Het aantal vuurwerkslachtoffers dat tijdens de vorige jaarwisseling op de eerste hulp terecht kwam, ligt een stuk lager dan 20 jaar geleden. Feit blijft wel dat 17% procent vorig jaar niet alleen langs de eerste hulp ging, maar daadwerkelijk opgenomen moest worden – hierin is wel een stijgende lijn te zien. Oogartsen pleiten ook al jaren voor een verbod op consumentenvuurwerk, tijdens de vorige jaarwisseling zijn er 24 blinde ogen bijgekomen.

Natuurlijk nemen sommige mensen wel hun verantwoordelijkheid. Wanneer ik denk aan mijn vader die met zijn enorme veiligheidsbril bezig is met verzwaarde flessen en een klein pakketje siervuurwerk, zie ik daar nog steeds niet veel gevaar in. Netjes afsteken en vooral de boel weer opruimen na afloop, wat ook niet veel mensen lijken te doen als je op 1 januari de deur uitgaat. Maar wat te denken van tamme gans Snowy die een paar weken geleden een rotje in zijn bek gestopt kreeg en afgemaakt moest worden? Van vuurwerk dat bij mensen door de brievenbus gegooid wordt? Van agenten en hulpverleners die bekogeld worden met rotjes? Van alle opgeblazen gemeenschapsgoederen op 1 januari?

Elk jaar wordt er naar schatting voor zo’n 500 miljoen euro schade aangericht, uit recent onderzoek kwam zelfs een bedrag van 960 miljoen euro¹. Ook moet er zo’n 3 miljoen kilo afval worden opgeruimd. Want verantwoordelijkheidsgevoel, dat lijkt niet voor iedereen weggelegd te zijn.

Knallen, flitsen, stress en verwarring

Vuurwerk brengt niet alleen schade toe aan mensen. Veel dieren zijn er als de dood voor. Bange honden die de dagen voor oud en nieuw niet naar buiten durven vanwege alle knallen, katten die – zo weet ik uit ervaring – ineens zo plat kunnen worden dat ze uren onder een keukenkastje bivakkeren, dieren snappen helemaal niets van al die herrie. Want als de knallen voor ons al hard klinken, hoe moet dat dan zijn voor dieren die tien keer beter horen dan wij?

Ook voor (kinder)boerderijdieren en wilde dieren zorgen de knallen, flitsen en rookdampen voor veel stress en verwarring. En omdat vuurwerk alom aanwezig is, zijn er haast geen rustige plaatsen om naartoe te vluchten.

Ook de milieuschade is niet te verwaarlozen. De fijnstofconcentratie in de lucht is de eerste twee uur van het nieuwe jaar 40 keer hoger dan normaal – geen gezonde situatie dus, in het bijzonder voor mensen die al longklachten hebben. De zware metalen in vuurwerk zorgen voor water- en bodemvervuiling, wat op den duur ook weer kosten met zich meebrengt.

Kwestie van smaak

PINK! ziet in al deze feiten voldoende reden voor een verbod op particulier vuurwerk. Als ik voor mezelf mag spreken: ik had best moeite met deze stelling, want ik vind vuurwerk best een leuke traditie en ben niet zo van de betutteling. Maar gelukkig houdt het verbod op particulier vuurwerk niet in dat we met oud en nieuw niet meer van de traditionele spektakels in de lucht kunnen genieten.

PINK! is voor professioneel geleide vuurwerkshows in elke gemeente, uiteraard op een gepaste afstand van de kinderboerderijen en dierenasiels. Dat zorgt bij elkaar toch voor een stuk minder nadelige effecten: minder slachtoffers, het afval kan makkelijker opgeruimd worden, en uiteindelijk zal er ook minder vuurwerk de lucht ingaan waardoor de fijnstofconcentraties niet meer zo hoog zijn als nu het geval is. Daar komt nog bij dat er waarschijnlijk mooier vuurwerk zal worden afgestoken.

Alhoewel het een kwestie van smaak is, vind ik de grote lichtspektakels die ik soms bij evenementen zie een stuk mooier dan de duizendklappers en steeds weer diezelfde knallende pijlen die met oud en nieuw in mijn buurt aan één stuk door worden afgestoken. En het is meteen een mooie gelegenheid om met vrienden en familie af te spreken en iedereen een gelukkig Nieuwjaar te wensen. PINK! vindt dat de lol van het zelf afsteken niet opweegt tegen de nadelen voor mens, dier en milieu en ziet in de centraal geleide shows een goede oplossing. Een gelukkig, veilig en diervriendelijk Nieuwjaar gewenst!

Eva Akerboom is lid van de PINK! redactie.
Ook meeschrijven? Stuur een mail naar stephanie[a]pinkpolitiek.nl

1 http://www.z24.nl/bijzaken/artikel_45185.z24/_Vuurwerk_veroorzaakt_bijna_1_miljard_schade_.html